Τζον Αντωνιάδης
Εκείνα τα χρόνια, τα αγόρια των φτωχών οικογενειών της Λήμνου συνήθιζαν να μεταναστεύουν στην Αίγυπτο, προς αναζήτηση τύχης, αφού στο νησί δεν είχαν άλλη προοπτική, παρά να γίνουν κεχαγιάδες, δηλαδή δουλοπάροικοι των Τούρκων ή των Ελλήνων γαιοκτημόνων. Στην Αίγυπτο, στα «Μισίρια», όπως τα αποκαλούσαν, δούλευαν κάποια χρόνια, συνήθως ως μικροέμποροι, αποκτούσαν μία μικρή περιουσία και ήταν σε θέση να ενισχύσουν τις οικογένειές τους, να προικίσουν τις αδερφές τους και αν οι δουλειές πήγαιναν καλά, να καλέσουν και τα υπόλοιπα αδέρφια τους εκεί. Αργότερα χρηματοδότησε με 300 χρυσά εικοσόφραγκα την ανέγερση του ναού της Κοιμήσεως Θεοτόκου στον Κορνό, χωριό της καταγωγής του. Από το 1861, μαζί με τους τρεις παραπάνω πλούσιους Λημνιούς, αποτελούσαν μίαν άτυπη επιτροπή, η οποία συγκέντρωνε τις εισφορές των Αιγυπτιωτών για τα σχολεία του νησιού.Το 1872, μαζί με άλλους κεφαλαιούχους ιδρύει την Τράπεζα Αλεξανδρείας, η οποία έμεινε γνωστή κυρίως ως Τράπεζα Αντωνιάδη, αφού εκείνος ήταν ο κύριος μέτοχος. Εκεί έκτισε την εξοχική του κατοικία, πού ήταν ένα σωστό παλάτι, στο οποίο φιλοξενούσε όσους ξένους ευγενείς και ηγεμόνες επισκέπτονταν την Αλεξάνδρεια.
Σύντομα εξελίσσεται σε μία από τις πιο δυναμικές αιγυπτιακές τράπεζες. Γονείς του ήταν ο Αντώνιος και η Διασυνούδα, οι οποίοι του ενέπνευσαν την αγάπη για την πατρίδα και για την οικογένεια.
Η χρηματοδότηση της λειτουργίας του σχολαρχείου συνεχίστηκε μέχρι το θάνατό του. Το 1882 κατά το βομβαρδισμό της Αλεξάνδρειας και την πυρκαγιά που ακολούθησε η ελληνική παροικία μεταφέρθηκε με πλοία στην Ελλάδα, από όπου επέστρεψε σε λίγο για να ανοικοδομήσει τα σπίτια και τις εργασίες της. Αντωνιάδη, η Μαρία Μουσούρου.
Ο σερ Τζον Αντωνιάδης (Κορνός Λήμνου 1818 - Αλεξάνδρεια 1895) υπήρξε Έλληνας πάμπλουτος έμπορος και τραπεζίτης της Αιγύπτου, μέγας ευεργέτης της αιγυπτιακής ελληνικής παροικίας αλλά και της γενέτειράς του, της Λήμνου. Ο Αντωνιάδης ξεκίνησε πάμφτωχος στις αρχές του 19ου αιώνα από τη Λήμνο, έγινε πάμπλουτος στην Αίγυπτο, υπήρξε συνδαιτυμόνας ηγεμόνων, βασιλέων και πατριαρχών, τιμήθηκε με τον τίτλο του λόρδου από τη βασίλισσα Βικτόρια της Μεγάλης Βρετανίας, αλλά παρά την οικονομική του ανέλιξη δεν ξέχασε ούτε το πατρογονικό νησί, το οποίο ευεργέτησε με πολλούς τρόπους αλλά ούτε και τη χώρα όπου πλούτισε, την Αίγυπτο, στην οποία άφησε σπουδαία κληροδοτήματα. Ο Ι. Ο γιος του, Αντώνιος, είχε εγκατασταθεί στο Παρίσι. Η Ευτέρπη (περίπου 1866-;) είχε παντρευτεί τον Άγγλο λόρδο Χένρι Γουόλτερ Κινγκσμπέρι (Henry Walter Kingsbury) (1862-1900).
Λαμπίρης, ήταν πρόξενος της Ελλάδος στη Λήμνο για πολλά χρόνια, ως το 1890 περίπου. Συχνά η λημνιακή κοινότητα κατέφευγε σε αυτόν ως σανίδα σωτηρίας και εκείνος πάντα πρόθυμα ευεργετούσε, αν και πολλές φορές τα χρήματα που έστελνε σπαταλιόντουσαν άσκοπα. Μάλιστα, κατά τη διάρκεια κάποιας απουσίας του στο Παρίσι για επαγγελματικούς λόγους, απεβίωσε και ετάφη στην Ερμούπολη ο εφτάχρονος γιος του, Βλαδίμηρος.
Εκεί κατοικούσε όταν επισκεπτόταν τη Λήμνο. Ξεχωριστή σημασία έδιναν στη μόρφωση της νέας γενιάς, μόρφωση πού συχνά οι ίδιοι είχαν στερηθεί, γι αυτό ενίσχυαν με ζήλο τα σχολεία και τα γράμματα. Ο Αντωνιάδης υπήρξε χορηγός του Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου για την έκδοση του 3ου τόμου της Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους, το 1872.
Αυτό έπραξε και ο νεαρός Αντωνιάδης, που αναφέρεται ότι εγκαταστάθηκε στην Αίγυπτο το 1833, σε ηλικία μόλις 15 ετών. Αρχικά εργάστηκε ως λιμενεργάτης. Ο πρόεδρός της Γεώργιος Αβέρωφ ζήτησε από τους πρόκριτους της παροικίας και τον πατριάρχη να βοηθήσουν.
Αντωνιάδης επηρέαζε πολλές, σημαντικές για τη Λήμνο, αποφάσεις. Είναι το πολυτελέστερο από όσα κτίρια βρίσκονται εκεί.
Ακολούθως εγκαταστάθηκαν στη Βαλτιμόρη των ΗΠΑ, όπου πέθανε ο Χένρι το 1900 και επέστρεψαν στην Αίγυπτο. Η Μαρία πήρε το διπλωμάτη Στέφανο Κων. Την ονομασία αυτή διατηρεί μέχρι σήμερα και αποτελεί τουριστικό αξιοθέατο της πόλης.
Τον υπόλοιπο καιρό αποτελούσε την κατοικία της μητέρας του, ως το θάνατό της, καθώς και της οικογένειας μιας αδερφής του, της οποίας ο σύζυγος, ο Ιωάννης Β. Το 1843, τον βρίσκουμε στην Αλεξάνδρεια να ασκεί το εμπορικό επάγγελμα, πιθανότατα με επιτυχία, αφού την ίδια χρονιά το όνομά του αναφέρεται ανάμεσα στους δωρητές του σχολείου και του νοσοκομείου της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας.
Η εντυπωσιακή σαρκοφάγος του, στην οποία έχει χαραχτεί με ανάγλυφους στίχους το χρονικό του θλιβερού γεγονότος, σώζεται μέχρι σήμερα στην είσοδο του νεκροταφείου της πόλης. Η οικονομική επιφάνεια και η δύναμη του Αντωνιάδη ήταν τεράστια. Στη θέση του απεστάλη ο δραστήριος μητροπολίτης Κύριλλος, ο οποίος άφησε σημαντικό έργο στα δύο χρόνια πού έμεινε στο νησί. Το 1887 πρωτοστάτησε στην ίδρυση της Λημνιακής Αδελφότητας Αλεξανδρείας, στην οποία παραχώρησε δωρεάν στέγη σε ένα από τα γραφεία των επιχειρήσεών του.
Έτσι, το σπίτι του στο Ρωμαίικο Γιαλό, με τον τεράστιο κήπο το δώρισε στη μητρόπολη Λήμνου. Όμως, ο φανατισμός κάποιων Τούρκων εποίκων το κατέστρεψε και σήμερα δεν υπάρχει πια.
Μαζί με τον βαμβακοβιομήχανο Ιωάννη Δημητρίου και τον εφοπλιστή Στυλιανό Γαροφάλλου, από το 1860 αποτελούσαν την ηγετική τριανδρία των αιγυπτιωτών Λημνίων. Όμως η Ελληνική Κοινότητα βρέθηκε καταχρεωμένη, στα πρόθυρα της χρεοκοπίας.
Εκτιμώντας αυτή και άλλες υπηρεσίες του, όπως την περίθαλψη που πρόσφερε σε Άγλους τραυματίες και ασθενείς, το 1865 η βασίλισσα Βικτόρια του απένειμε τον τίτλο του ιππότη, γι’ αυτό από τότε αναφέρεται ως σερ Τζον Αντωνιάδης. Ήδη από το 1865, είχε αγοράσει μία τεράστια έκταση 478 στρεμμάτων έξω από την Αλεξάνδρεια, δίπλα στο δημόσιο πάρκο της Νούζχας.
Συγκεκριμένα, στα τέλη του 18ου αιώνα, γύρω στο 1890, ο Μεχμέτ-Αλί, πού καταγόταν από την Καβάλα, κατέφυγε στη Λήμνο διωκόμενος από το Σουλτάνο. Η τριμελής αυτή επιτροπή θα καθοδηγήσει τους Λημνιούς, ώστε γύρω στα 1870 να ιδρύσουν τον Φιλεκπαιδευτικό Σύλλογο η «Ομόνοια» εν Λήμνω, ο οποίος θα συγκεντρώνει τις οικονομικές εισφορές των αποδήμων μέχρι το 1884 περίπου, οπότε διαλύθηκε. Το 1868 ο Αντωνιάδης έκτισε ένα τεράστιο δίπατο αρχοντικό με έντεκα δωμάτια στο Ρωμαίικο Γιαλό της Μύρινας, τοποθεσία όπου όλοι οι πλούσιοι Αιγυπτιώτες έκτιζαν τις επαύλεις τους.
Αντωνιάδη είχαν από χρόνια φύγει από την Αίγυπτο. Φθάνει στο σημείο να δανειοδοτεί τον ίδιο τον Αιγύπτιο ηγεμόνα, ύστερα από τη χρεοκοπία του Αιγυπτιακού κράτους, το 1879. Δραστηριοποιείται οικονομικά και στο ελληνικό κράτος, ειδικά στην Ερμούπολη της Σύρου, διότι το 1876 ζούσε εκεί η οικογένειά του.
Το ξωκλήσι αυτό σωζόταν ως το 1980 περίπου και αποτελούσε τόπο προσκυνήματος για τους Έλληνες της Ίμβρου. Τον Ιερόθεο οι Λημνιοί δεν τον ήθελαν, διότι είχε κάνει καταχρήσεις, όσο υπηρετούσε στο νησί.
Μουσούρο (1841-1907), πρέσβη της Οθωμανικής Τουρκίας στη Ρώμη και στο Λονδίνο και μετέπειτα Ηγεμόνα της Σάμου (1896-1899), η οποία ήταν χήρα το 1908. Για παράδειγμα το 1888 με προσωπική του παρέμβαση στον Οικουμενικό Πατριάρχη Διονύσιο, ματαίωσε την επιδίωξη κάποιου αρχιμανδρίτη Ιεροθέου να γίνει μητροπολίτης Λήμνου.
Σε αυτό, από το 1915 περίπου, στεγάζεται το μητροπολιτικό μέγαρο καθώς και το Εκκλησιαστικό Μουσείο Λήμνου. Έτσι, όταν ο υιός Αντωνιάδης πήγε στην Αίγυπτο, ο Μεχμέτ-Αλί τον υποστήριξε στα πρώτα του βήματα.
Τα οικόπεδα και τα κτήματα πού είχε στη Μύρινα και στο Μούδρο, τα δώρισε στα σχολεία της Λήμνου. Μικρότερες δωρεές έκανε στο νησί και η θυγατέρα του Ι. Ο γάμος έγινε στις 26/6/1884 στην αμερικανική εκκλησία του Παρισιού.
Γενναιόδωρος ο Ιωάννης Αντωνιάδης πρόσφερε 40.000 λίρες για την απόσβεση του χρέους. Μία από τις τελευταίες ευεργεσίες του ήταν η γενναία οικονομική ενίσχυση της νεοσύστατης τότε Αρχαιολογικής Εταιρείας Αλεξανδρείας, το 1895, για τη διενέργεια ανασκαφών και για την ίδρυση Μουσείου, το οποίο ιδρύθηκε τότε και μέχρι σήμερα φέρει τον ελληνικό τίτλο: ΜΟΥΣΕΙΟΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ. Πράγματι, το 1860-61 κτίζει ένα μεγάλο ξωκλήσι της Αγίας Άννας στο παραπάνω ακρωτήριο.
Επίσης, το 1887 τον παρασημοφόρησε. Τα κέρδη του από το εμπόριο και από τις μεταφορές τα επενδύει στον τραπεζικό τομέα, τόσο στην Αίγυπτο, όσο και στην Ευρώπη, στο Παρίσι και στο Λονδίνο. Μέχρι σήμερα λειτουργεί εκεί το Αντωνιάδειο Γηροκομείο, το οποίο ιδρύθηκε το 1925. .
Αντωνιάδης γεννήθηκε το 1818 στο χωριό Κορνός Λήμνου. Σε κάποιο από τα ταξίδια του, ενώ βρισκόταν ανοικτά του ακρωτηρίου Πύργος της Ίμβρου, κινδύνεψε να βουλιάξει.
Στη συνέχεια έζησαν στην Αγγλία, όπου γεννήθηκε ο γιος τους Τζον Μακλίν (John McLean Kingsbury) το 1885. Από το 1857-58 ο Ιωάννης Αντωνιάδης γίνεται επιφανές δημόσιο πρόσωπο στην Αίγυπτο, ως ευνοούμενος του Σαΐντ-Πασά. Την περίοδο αυτή ταξίδευε συχνά.
Υπήρξε ισόβιος πρόεδρός της και ο βασικός χρηματοδότης της. Η φήμη και η ισχύς του Αντωνιάδη ήταν τέτοια, ώστε όταν επισκεπτόταν τη Λήμνο τον υποδεχόταν σύσσωμη η πολιτική και η πνευματική ηγεσία του νησιού, οι δημογέροντες, ο μητροπολίτης κ.λπ. Προς τιμήν του μια από τις αίθουσες του Μουσείου ονομάστηκε Salle Antoniadis. Μετά το θάνατό του, πού συνέβη στις 27 Ιουλίου 1895, η σύζυγός του Χαρίκλεια, η οποία ήταν επίσης Λημνιά -πιθανόν από το Μούδρο-, παρακίνησε τον γιο του Αντώνιο να παραχωρήσει την περιουσία που είχαν στη Λήμνο, στην εκεί ελληνική κοινότητα.
Δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι τα εξής: Ο κήπος, πού περιέβαλλε το μέγαρό του, ήταν γεμάτος με μαρμάρινα αγάλματα. Την ακίνητη περιουσία τους στην Αλεξάνδρεια δώρισαν στην Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας, με αποτέλεσμα να ανακηρυχτούν μεγάλοι ευεργέτες της.
Ο Αργύριος Μοσχίδης, ο μετέπειτα επιφανής ιστορικός, είχε εκφωνήσει μία τέτοια ομιλία σε υποδοχή του Αντωνιάδη, τον καιρό πού ήταν μαθητής του Σχολαρχείου, στα 1882-1885. Ο σερ-Τζων Αντωνιάδης ανήκει στην κατηγορία των πάμπλουτων μεταναστών του 19ου αιώνα, οι οποίοι δεν λησμόνησαν την ταπεινή καταγωγή τους και φρόντισαν να ευεργετήσουν τον τόπο πού γεννήθηκαν. 1860 ΔΕΚ 10». Σήμερα, στο χωριό Πλάκα που βρίσκεται ακριβώς απέναντι από την Ίμβρο, ο Σύλλογος Ιμβρίων Λήμνου έχει χτίσει ένα νέο ναό της Αγίας Άννας, ο οποίος αποτελεί τόπο προσέλευσης των Ιμβρίων.
Στην επιγραφή του έγραφε: «ΟΥΤΟΣ Ο ΝΑΟΣ ΕΠ’ ΟΝΟΜΑΤΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΑΝΝΗΣ ΑΝΗΓΕΡΘΗ ΕΚ ΘΕΜΕΛΙΩΝ ΔΙ ΙΔΙΟΙΣ ΔΑΠΑΝΗΣ ΤΟΥ ΚΚ ΙΩ ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΥ ΛΗΜΝΙΟΥ. Εκεί φιλοξενήθηκε από τον Αντώνιο Αντωνιάδη, ο οποίος τον έκρυψε σε μία μάντρα που διατηρούσε στην περιφέρεια του χωριού Κάσπακας.
Οι δάσκαλοι με τους μαθητές τον προσφωνούσαν και τον επευφημούσαν. Το 1922, ο γιος του, Αντώνιος, τον δώρισε στον βασιλιά της Αιγύπτου και αργότερα στο Δήμο Αλεξανδρείας, με τον όρο να αποκαλείται Κήπος Αντωνιάδη.
Οι απόγονοι του Ι. Από το 1881, είχε αναλάβει την πλήρη χρηματοδότηση της λειτουργίας του Σχολαρχείου Κάστρου (Μύρινας), το οποίο προς τιμήν του οι Λημνιοί αποκαλούσαν Αντωνιάδειο Σχολαρχείο.
Την ίδια περίπου εποχή χρηματοδότησε την έκδοση του μνημειώδους έργου Παράλληλοι Βίοι του Αναστασίου Γούδα. Ήταν ο πλουσιότερος Λημνιός της Αιγύπτου. Ευεργέτησαν ποικιλοτρόπως το νησί της καταγωγής τους, τόσο κατά την ανέγερση του μητροπολιτικού ναού, όσο και για τη λειτουργία των σχολείων. Για την ανέγερση του μητροπολιτικού ναού της Αγίας Τριάδος στο Κάστρο, την πρωτεύουσα της Λήμνου, ο Αντωνιάδης έστειλε 500 λίρες Αγγλίας, το 1863 κι άλλες 150 λίρες, το 1864.
Στη συνέχεια οι επαγγελματικές του δραστηριότητες παρουσιάζουν συνεχή ανοδική πορεία. Διηγούνται ότι υπήρξε ευνοούμενος του ηγεμόνα της Αιγύπτου Μεχμέτ-Αλί, ο οποίος παλιότερα είχε ευεργετηθεί από τον πατέρα του Αντώνιο. Ήταν 9 Δεκεμβρίου, της Αγίας Άννας, κι έκανε τάμα αν σωθεί να της κτίσει ένα εκκλησάκι.
Είναι χαρακτηριστικό ότι όταν απουσίαζε, επίτροπος των επιχειρήσεών του στην Αίγυπτο ήταν ο Γεώργιος Αβέρωφ, ο μέγας εθνικός ευεργέτης. Στη συνέχεια τον φυγάδεψε στη Σμύρνη, από όπου διέφυγε στην Αίγυπτο, για να γίνει μετέπειτα μέγας και τρανός.
Η έπαυλή του έχει συντηρηθεί και προορίζεται να στεγάσει το «Κέντρο Μεσογειακών Ερευνών Αλεξανδρείας». Υπήρξε από τα ηγετικά στελέχη της Ελληνικής Κοινότητος Αλεξανδρείας, μαζί με το Γεώργιο Αβέρωφ και διετέλεσε αντιπρόεδρός της ως το θάνατό του. Με τις πολλές γνωριμίες του, ο Ι. Το ναό θεμελίωσε το 2003 ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος. Ο Αντωνιάδης ασχολείται με το εμπόριο, με τις ναυτικές μεταφορές και πρακτορεύει την εταιρεία ατμόπλοιων Σμύρνης - Δεδέαγατς (της σημερινής Αλεξανδρούπολης), η οποία στάθμευε και στη Λήμνο. Συνδέει την εμπορική του δράση με τα βρετανικά συμφέροντα και προσφέρει σημαντική βοήθεια στις μεταφορές και στην τροφοδοσία του βρετανικού στρατού κατά την εισβολή του στο Σουδάν καθώς και κατά τον Κριμαϊκό πόλεμο.
